Улсын Их Хурлын Төсвийн зарлагын хяналтын дэд хорооны өнөөдрийн /2026.11.03/ хуралдаан 13 цаг 46 минутад 10 гишүүний 7 нь буюу 70 хувийн ирцтэйгээр эхэлж, нэг асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэв.
Хуралдааны эхэнд дэд хорооны дарга Д.Цогтбаатарын танилцуулсан хэлэлцэх асуудалтай холбогдуулан санал хэлэх гишүүн байсангүй.
Гишүүдийн ирцийн талаарх мэдээллийг доорх зурагнаас харна уу.
Хуралдаанаар “Гэрт ойрхон сургууль-хамгийн сайн сургууль” арга хэмжээний талаар Боловсролын сайдын мэдээллийг сонслоо.
Энэ талаар Улсын Их Хурлын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан танилцуулсан.
“Гэрт ойрхон сургууль-хамгийн сайн сургууль” арга хэмжээг шуурхай авч хэрэгжүүлсний үр дүнд ачаалал нь хэтэрсэн сургуульд суралцдаг 60 мянган хүүхдийн суралцах орчин сайжирсан. Хотхоны бага сургуулийн хүрээнд 21 жишиг бага сургуулийг 9 дүгээр сарын 1-ний өдрийн дотор амжиж үйл ажиллгаагааг нь эхлүүлж, 1-2 дугаар ангийн 243 бүлгийн 8637 суралцагч хамрагдсан. Хотхоны сургуулийн нэг бүлгийн хүүхдийн тооны дээд хязгаар 36 байгаа нь маш сайн үзүүлэлт гэдгийг салбарын сайд танилцуулгадаа онцлов.
Энэ жилийн хотхоны 21 сургуулийн тавыг нь хүүхэд багатай төрийн өмчийн цэцэрлэгийн байрыг түрээс төлөхгүйгээр шинэчлэн зохион байгуулж, бага сургууль болгосон. Харин 12-ыг нь өмнө нь олон жил цэцэрлэгийн зориулалтаар түрээслээд явж байсан байруудаа үргэлжлүүлээд хотхоны бага сургууль болгон зохион байгуулаад байна. Үлдсэн дөрөвт нь сургалтын орчны зохион байгуулалтаар ажиллах боломжтой гэсэн ажлын хэсгийн дүгнэлт гарсан тул тухайн барилгаас сонгоод, хотхоны бага сургуулийг байгуулсан гэв.
Сургуулийн бүтцийг дахин төлөвлөх хүрээнд нийслэлийн хэмжээнд 3000-аас дээш хүүхэдтэй 45 сургуулийг энэ жил задалсан. 200-аас доош суралцагчидтай 12 жилийн сургуульд дахин төлөвлөлтүүд хийсэн. Төрөлжсөн ахлах сургуулийг улсын хэмжээнд хийж, нийлслэлд тав, аймаг бүрд уг сургуулийн үйл ажиллагааг эхлүүлсэн гэдгийг Л.Энх-Амгалан сайд онцолж байлаа.
Гурван ээлжийн сургуулийг халах хүрээнд нийслэлийн 46-аас дээш хүүхэдтэй 1089 бүлгийн ачааллыг 80 хувиар бууруулаад байна. Сургуулиудыг гурван ээлжээр хичээллэхгүй байх зохицуулалтуудыг үе шаттай хийж байна. Арга хэмжээний хүрээнд хэрэгжүүлж байгаа түрээсийн байр нь шинэ сургууль барих хүртэлх хугацаанд ачааллыг хамгийн бага зардлаар бууруулах, төсөвт хамгийн бүтээмжтэй, зөв зарцуулалтын шийдэл хэмээн харсан гэдгийг салбарын сайд мэдээлэлдээ тодотгосон.
Хотхоны бага сургуульд суралцаж буй 8637 хүүхдийн асуудлыг шинэ барилгаар шийдэхээр болбол 640 суудалтай 13 сургууль, дээр нь тавилга тоног төхөөрөмж, урсгал зардлыг нь тооцвол жилд 350 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт шаардагдана. Үүнийг 13,9 тэрбум төгрөгөөр л шийдье гэдэг санал оруулсан. Энэ бүх шийдвэрийг Улсын Их Хурал, Засгийн газрын шийдвэрт үндэслэж гаргасан гэж байлаа. Тодруулбал, Монгол Улсын Их Хурлын 2024 оны 21 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр батлах тухай” тогтоолын 2.2.1.5-д Хот, суурин газрын сургууль, цэцэрлэгийн бүлэг дүүргэлтийг стандартын түвшинд хүргэх "Нэг ээлж, цөөн хүүхэдтэй анги", "Гэрт ойр сургууль/цэцэрлэг-хамгийн сайн сургууль/цэцэрлэг" арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ гэж, Монгол Улсын Их Хурлын 2026 оны 29 дүгээр тогтоолоор Монгол Улсын хөгжлийн 2027 оны төлөвлөгөөний 1.1.2-т хотхоны бага сургууль, гэрт ойр сургууль хөтөлбөрүүдийг 2026, 2027 ондоо хэрэгжүүл гэдэг шийдвэрийг баталсан талаар мэдээлэлд дурдсан байлаа.
Л.Энх-Амгалан сайд мэдээлэлдээ, Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотгол батлагдаагүй байхад түрээсийн гэрээ хийсэн тухай асуудал хөндөгдсөн. Энэ оны улсын төсөвт боловсролын сайдын багцад сургууль, цэцэрлэгүүдийн барилга түрээслэх зардалд нийт 11,6 тэрбум төгрөг батлагдсан. Тийм учраас та бүхэн нэг зүйлийг ойлгох ёстой. Хичээлийн шинэ жил, санхүүгийн жил хоёр зөрдөг. Тийм учраас энэ жилийн хотхоны 21 бага сургуулийн гэрээг хийхэд, урьдчилсан байдлаар тавыг нь түрээс төлөхгүй төрийн цэцэрлэгийг ашиглах, 14-ийг нь цэцэрлэгээр түрээсэлж байсан гэрээг үргэлжлүүлэн сунгаад хотхоны бага сургууль болгон шийдвэрлэсэн. Үүн дээр төрөлжсөн ахлах сургууль гээд нийт 40 сургууль дээр гэрээ хийсэн. Гэхдээ төсөв батлагдаагүй байхад дур мэдэж гэрээ хийгээгүй, Засгийн газрын тогтоолуудыг хэрэгжүүлсэн. Мөн өнөөдөр гэрээ хийсэн, үргэлжлүүлж буй 40 сургууль руу нэг ч төгрөг шилжээгүй гэдгийг онцлон тэмдэглэв.
Түүнчлэн 2026 оны төсвийн хүрээнд Боловсролын сайдын багцад батлуулсан түрээсийн гэрээний үнийн дүнд тохируулга хийгээд төсвийн тодотголд хотхоны бага сургуулийг хийх асуудалд 13,9 тэрбум төгрөгийн эх үүсвэр дутах тул төсвийн тодотголд санал гаргасан. Харамсалтай нь төсвийн тодотголын үеэр энэхүү 13,9 тэрбум төгрөг татагдсан гэж байлаа.
Мэдээлэлтэй холбогдуулан Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Жаргалан, Ө.Шижир, Р.Сэддорж, Д.Цогтбаатар нар асуулт асууж, хариулт авсан. Тухайлбал, Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Жаргалан Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголын төслийг хэлэлцэх үед “Гэрт ойрхон сургууль-хамгийн сайн сургууль” арга хэмжээнд төсөвлөсөн 50 тэрбум төгрөгийн асуудалд зарчмын зөрүүтэй санал гаргасан. Санал гаргасан шалтгаан гэвэл Ерөнхий сайдын хамаарал бүхий сургуультай холбоотой, ашиг сонирхлын зөрчил байж болзошгүй гэдэг мэдээлэл хэвлэлээр нийтлэгдсэнтэй холбоотой. Үүнд салбарын яамнаас тодорхой хариулт өгч чадаагүй. 50 тэрбум төгрөгийн задаргаа нь тодорхойгүй байсан тул салбарын яам Улсын Их Хуралд энэ талаар ойлгомжтой танилцуултал уг зардлыг төсвийн тодотголгоор батлах шаардлагагүй гэж үзсэн гэлээ.
Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан сайд “Гэрт ойрхон сургууль-хамгийн сайн сургууль” арга хэмжээнд төсөвлөсөн 50 тэрбум төгрөгийн асуудал маш их хардлага сэрдлэгийг дагуулсан. Харин энэ удаа төсвийн зарлагын асуудлаар мэдээлэл тодруулга хийж, үнэн зөв мэдээллийг олон нийтэд түгээж буйд Төсвийн зарлагын хяналтын дэд хороо, Улсын Их Хурлын гишүүдэд талархаж байгаагаа илэрхийлэв.
Мөн тэрбээр уг арга хэмжээний хүрээнд өнөөдөр 8637 хүүхэд гэрийнхээ дэргэд сурах орчноор хангагдсан нь маш сайн үр дүн. Хэрэв энэ арга хэмжээг хэрэгжүүлээгүй байсан бол нэг бүлгийн анги дүүргэлт 60-70 хүүхэдтэй, эцэг эх нь хүүхдээ сургууль руу машинаар зөөдөг, сургуульруу ирж, очих хугацаанд хүүхэд ядардаг асуудал байсаар байна. Тиймээс эцэг, эхчүүд энэ арга хэмжээниий үр дүнд сэтгэл хангалуун байгаа гэж байлаа.
Түүнчлэн бид татвар төлөгчид, төсвийн хөрөнгөнөөс нэг ч төгрөгийг хууль бусаар зараагүй. Ирэх жил нийслэлд 50 сургуулийг гэрт ойрхон хөтөлбөрт хамруулж, улсын хэмжээнд 50-60 төрөлжсөн ахлах сургуулийг хийж чадвал боловсролын салбарт томоохон шинэчлэл болно гэдгийг Л.Энх-Амгалан сайд хуралдааны төгсгөлд онцоллоо хэмээн Улсын Их Хурлын Нээлттэй парламентын газраас мэдээлэв.
