Жан-Бедель Бокасса (1921 оны 2-р сарын 22 – 1996 оны 11-р сарын 3) нь Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улсын (ТАБНУ) хоёр дахь ерөнхийлөгч болон Төв Африкийн Эзэнт Улсын (ТАЭУ) хаан (Бокасса I нэрээр) зэрэг албыг хашиж, 1966-1979 оны хооронд эдгээр улсыг удирдаж байсан Төв Африкийн улс төрч, цэргийн зүтгэлтэн байв.Бокасса 1966 оны 1-р сарын 1-нд болсон "Сент-Сильвестр"-ийн төрийн эргэлтээр эрх мэдлийг гартаа авчээ. Тэрээр ерөнхийлөгчөөр арван нэг орчим жил, өөрийгөө Төв Африкийн эзэн хаан хэмээн зарлаж гурван жил ажилласан бөгөөд түүний дэглэм нь үндсэн хуульт хаант засаглал мэт харагдаж байсан ч бодит байдал дээр дарангуйллын шинжтэй дэглэм байв. Түүний эзэн хааны засаглал 1976 оны 12-р сарын 4-нөөс 1979 оны 9-р сарын 21-нд төрийн эргэлтээр түлхэн унагагдах хүртэл үргэлжилжээ. Түүнийг унагасны дараа Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улс (ТАРУ) сэргээгдэж, өмнөх удирдагч Давид Дако дахин төрийн тэргүүн болсон байна. Бокассагийн өөртөө олгосон эзэн хааны цол хэргэм олон улсын дипломат хүлээн зөвшөөрлийг хүлээж чадаагүй юм.Бокассаг эзгүйд нь шүүх хурал болж, түүнд цаазаар авах ял оноожээ. Тэрээр 1986 онд Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад эргэн ирж, эх орноосоо урвасан болон хүн амины хэргээр шүүгдсэн байна. 1987 онд тангарагтны шүүх бүх нийтийн өршөөлийн улмаас хүн идэхтэй холбоотой хэрэгт шийдвэр гаргаагүй ч, сурагчдыг хөнөөсөн болон бусад гэмт хэрэгт түүнийг буруутай гэж үзжээ. Улмаар оноосон цаазаар авах ялыг хожим нь ганцаарчлан хорих нөхцөлтэй бүх насаар нь хорих ял болгон хөнгөрүүлсэн хэдий ч тэрээр 1993 онд суллагдсан байна. Үүний дараа Бокасса Банги хотод энгийн иргэний амьдралаар амьдарч байгаад 1996 оны 11-р сард нас баржээ.Бокассагийн үйлдсэн гэмт хэрэг, тансаг хэрэглээ нь олны танил зүйл байсан хэдий ч Ерөнхийлөгч Франсуа Бозизе 2010 онд түүний нэр төрийг нөхөн сэргээсний дүнд түүний нэр хүнд өсчээ.
Амьдрал
Бокасса 1921 оны 2-р сарын 22-нд Банги хотоос баруун өмнө зүгт 80 орчим км зайд, экваторын бүсийн ойн захад орших Лобайе сав газрын Мбака угсаатны Бобанги тосгонд мэндэлжээ. Тухайн үед уг газар нь Францын колони болох Экваторын Франц Африкийн бүрэлдэхүүнд багтаж байв. Тэрээр тосгоны ахлагч Миндогон Мгбоундулу болон түүний эхнэр Мари Йоково нарын арван хоёр хүүхдийн нэг байсан юм.Өсвөр насандаа Бокасса Банги хот дахь Эколь Сент-Луис (École Saint-Louis) сургуульд ламтан Грюнерийн удирдлага дор суралцаж байв. Грюнер түүнийг сүм хийдийн зүтгэлтэн болгох зорилгоор сургаж байсан ч шавь нь сурлагад төдийлөн авьяасгүй, мөн уг албанд шаардагдах сүсэг бишрэл дутагдалтай болохыг олж харжээ. Үүний дараа тэрээр Браззавиль хот дахь ламтан Комптийн сургуульд суралцаж, тэндээ тогоочийн ур чадвараа хөгжүүлсэн байна. 1939 онд сургуулиа төгссөнийхөө дараа Бокасса өвөө М'Баланга болон ламтан Грюнер нарын зөвлөгөөг даган, 1939 оны 5-р сарын 19-нд Францын колонийн цэрэгт (Troupes coloniales) явган цэргийн албан хаагчаар элсчээ.
Хоригдох, суллагдах болон нас барах
1988 оны 2-р сарын 29-нд Колингба цаазаар авах ялыг эсэргүүцдэгээ илэрхийлж, Бокассад оногдуулсан цаазын ялыг хүчингүй болгон, түүний ялыг ганцаарчлан хорих нөхцөлтэй бүх насаар нь хорих ял болгон өөрчилсөн бөгөөд дараа жил нь уг ялыг хорин жил болгон хөнгөрүүлжээ. 1993 онд Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад ардчилал сэргэсний дараа Колингба ерөнхийлөгчийн хувиар хийсэн сүүлийн алхмуудынхаа нэг болгон бүх хоригдлуудад хамаарах өршөөл үзүүлэх зарлиг гаргаснаар Бокасса 1993 оны 8-р сарын 1-нд суллагдсан байна.Бокасса амьдралынхаа үлдсэн хугацааг Төв Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад өнгөрүүлжээ. 1996 онд эрүүл мэнд нь муудах үед тэрээр өөрийгөө "Арван гуравдугаар элч" хэмээн зарлаж, Ромын пап II Иохан Павелтай нууцаар уулздаг байсан гэж мэдэгдэж байв. Бокасса 1996 оны 11-р сарын 3-нд Банги дахь гэртээ 75 насандаа зүрхний шигдээс өвчний улмаас нас баржээ. Тэрээр арван долоон эхнэртэй (тэдний нэг нь Мари-Рейн Хассен байв) байсан бөгөөд Жан-Серж Бокасса, Жан-Бедель Бокасса (бага), Кики Бокасса нарыг оролцуулаад нийт тавь орчим хүүхэдтэй байсан гэдэг.
Сэтгэгдэл (0)
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна