БАРИМТЫГ ФОКУСЛАНА.

Suharto(Сухарто)

Г.Оюунтуяа
2026/09/01

Сухарто (1921 оны 6-р сарын 8-нд Голландын Зүүн Энэтхэг [одоогийн Индонез] улсын Ява арлын Кемусу Аргамулжад төрсөн – 2008 оны 1-р сарын 27-нд Индонезын Жакарта хотод нас барсан) нь 1967-1998 оны хооронд Индонез улсын ерөнхийлөгчөөр ажилласан цэргийн офицер бөгөөд улс төрийн зүтгэлтэн байв. Түүний тасралтгүй үргэлжилсэн гучин жилийн засаглал нь Индонез улсад нэн шаардлагатай байсан улс төрийн тогтвортой байдал болон эдийн засгийн тогтвортой өсөлтийг авчирсан хэдий ч түүний авторитар дэглэм эцэстээ эдийн засгийн уналт болон дотоод авлигын улмаас нуран унасан юм.Ява үндэстний олон хүний нэгэн адил Сухарто овог хэрэглэлгүй, зөвхөн өөрийн нэрээ л ашигладаг байв. Йогьякарта хотын жижиг албан тушаалтан бөгөөд худалдаачны хүү тэрээр залуу наснаасаа л цэргийн хүн болохыг мөрөөддөг байжээ. Ахлах сургуулиа төгсөж, банкны ажилтнаар хэсэг хугацаанд ажилласны дараа тэрээр Голландын колонийн цэрэгт элссэн бөгөөд 1942 онд Япон улс тус бүс нутгийг эзлэн авсны дараа Японы ивээл доорх нутгийн хамгаалалтын хүчинд шилжин орж, офицерийн сургалтад хамрагдсан байна. 1945 онд Япон улс бууж өгсний дараа тэрээр Голландын ноёрхлоос тусгаар тогтнохын төлөөх партизаны тэмцэлд оролцжээ. Индонез улс 1950 онд Бүгд Найрамдах Улс болох үед Сухарто Төв Ява дахь батальоны командлагчийн хувиар өөрийгөө таниулж, дэд хурандаа цолонд хүрсэн байв. Түүнээс хойшхи 15 жилийн хугацаанд тэрээр Индонезийн армид шат дараалан дэвшиж, 1957 онд хурандаа, 1960 онд бригадын генерал, 1962 онд хошууч генерал цол тус тус хүртжээ.1963 онд Сухартог Жакарта хотод байрладаг, улс орны онцгой нөхцөл байдлын үед ажиллах зориулалттай армийн стратегийн командлалын тэргүүнээр томилжээ. Тухайн үед Индонезийн удирдагч, Ерөнхийлөгч Сукарно Индонезийн Коммунист Нам (PKI) болон Хятад улстай нягт харилцаа тогтоогоод байсан ч армийнхан коммунизмын эсрэг хатуу байр суурьтай хэвээр үлдсэн байв. 1965 оны 9-р сарын 30-нд зүүний үзэл баримтлалтай, сэтгэл дундуур байсан армийн офицерууд болон PKI-ийн зарим удирдагч Жакартад төрийн эрхийг булаан авахыг оролдож, армийн долоон дээд тушаалын генералын зургааг нь хөнөөсөн байна. Сухарто нь халдлагаас амьд үлдсэн өндөр тушаалын офицеруудын нэг байсан бөгөөд стратегийн командлалын тэргүүний хувиар армийг удирдан хэдхэн хоногийн дотор уг төрийн эргэлтийн оролдлогыг дарж авчээ. Сукарног уг төрийн эргэлтэд оролцсон байж болзошгүй хэмээн сэжиглэж эхэлснээр эрх мэдэл аажмаар армийн гарт шилжиж эхлэв. Үүний дараах саруудад Сухарто нийгмийн амьдралаас коммунистууд болон зүүний үзэлтнүүдийг цэвэрлэх ажиллагааг удирдсан бөгөөд түүний энэ жишээг даган, сайн дурын бүлгүүд улс орон даяар коммунистуудыг устгах асар том хядлагыг хэтрүүлсэн хэлбэрээр үйлдсэний улмаас олон зуун мянган хүн амиа алджээ.Тухайн үед армийн штабын даргаар ажиллаж байсан Сухарто 1966 оны 3-р сарын 12-нд Индонезийн засгийн газрын үйл ажиллагааг бодитоор хяналтдаа авсан хэдий ч Сукарно дахин нэг жилийн турш нэр төдий ерөнхийлөгчийн албан тушаалд үлдсэн байна. Сухарто Индонезийн Коммунист Намыг (PKI) хориглож, Сукарногийн засаглалын сүүлийн жилүүдэд эмх замбараагүй байдлын ирмэгт тулж ирээд байсан улс орны эдийн засаг, улс төрийн амьдралыг тогтворжуулах шинэ бодлого боловсруулж эхэлжээ. 1967 оны 3-р сард Ардын Зөвлөлдөх Ассамблей (үндэсний хууль тогтоох байгууллага) Сухартог ерөнхийлөгчийн үүрэг гүйцэтгэгчээр томилсон бол 1968 оны 3-р сард түүнийг таван жилийн хугацаатайгаар ерөнхийлөгчөөр сонгосон байна.1990-ээд он гэхэд түүний дэглэмийн хяналтгүй авлига, танил тал харж албан тушаал олгох явдал нь дундаж давхарга болон бизнесийн хүрээнийхнийг хүртэл өөрөөсөө хөндийрүүлж эхэлсэн хэдий ч эдийн засгийн өндөр өсөлт үргэлжилж, засгийн газрын улс төрийн хатуу хяналт тогтсон байсан нь Сухартог аливаа бодит сөрөг хүчний нөлөөллөөс хамгаалж байв. Гэвч 1997 онд Индонез улс Зүүн Өмнөд Азийг хамарсан валютын хямралд өртжээ. Индонезийн үндэсний мөнгөн тэмдэгт болох рупийн ханш огцом унаж, үүссэн санхүүгийн хямрал нь тус улсын эдийн засаг дахь гүнзгий асуудлуудыг ил болгосон байна. Эдийн засаг уналтад орж, инфляц огцом өсөн, ядуу иргэдийн амьжиргааны түвшин эрс дордсон нөхцөлд ч Сухарто бүтцийн шинэчлэл хийх шаардлагыг хүлээж авахаас татгалзсаар байв. 1998 оны 5-р сард Жакарта болон бусад хотод засгийн газрын эсрэг жагсаал цуглаан үймээн самуун болон хувирч, цэргийнхний дэмжлэгээ алдсан Сухарто 5-р сарын 21-нд ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа огцрохоос өөр аргагүйд хүрчээ. Түүний залгамжлагчаар дэд ерөнхийлөгч Б.Ж. Хабиби томилогдсон байна.


0
angry
0
care
0
haha
0
liked
0
love
0
sad
0
wow

Шинэ мэдээ
АЛБА ХААГЧИД 19 ИРГЭНИЙ АМЬ НАСЫГ ХАМГААЛЖ, 147 ИРГЭНИЙГ УТААЖИЛТЫН БҮСЭЭС ГАРГАЛАА 2 цагийн өмнө
Г.Отгонтуяа: Охины минь төлөө хамтдаа залбирч, шударга ёс биелэхийг ерөөж өгөөрэй 3 цагийн өмнө
Сурагчид энэ 7 хоногт хичээллээд амарна 4 цагийн өмнө
ТҮЙМРИЙН ХОХИРЛЫГ БҮРЭН ТОГТООХОД НИСДЭГ ТЭРЭГ АШИГЛАХ АСУУДЛЫГ СУДАЛЖ БАЙНА 5 цагийн өмнө
Б.Пүрэвдагва: Эрүүл мэндийн байгууллагуудыг өвлийн ачаалалд бэлтгэж, тусламж үйлчилгээг шуурхай, хүнд сурталгүй хүргэнэ 5 цагийн өмнө
ҮЙЛ ЯВДАЛ: "Баялагтаа эзэн монгол" ТББ-аас мэдээлэл хийнэ 5 цагийн өмнө
ХҮҮХДИЙН ЭРТ ИЛРҮҮЛГИЙН ХАМРАГДАЛТ 69.4 ХУВЬД ХҮРЛЭЭ 2026/10/24
“ДЭЛХИЙН ХУРИМТЛАЛЫН ӨДӨР – 2026” аяны хүрээнд ахлах ангийн сурагчдад санхүүгийн боловсрол олгох өдөрлөг боллоо 2026/10/23
Э.БАТШУГАР: ОРОН НУТГИЙН ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ТУСЛАМЖ, ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ШИНЭЧИЛЖ, ЧАНАР, ХҮРТЭЭМЖИЙГ САЙЖРУУЛНА 2026/10/23
Улсын нөөцийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүллээ 2026/10/23
Зам талбайн цэвэрлэгээ, үйлчилгээний “Охь мандал” ХХК-ийн өвөлжилтийн бэлтгэлийг шалгалаа 2026/10/23
18 дахь удаагийн “Улаанбаатар” кино наадмын Хангарди шагналын эзэд тодорлоо 2026/10/23
УЛСЫН ХЭМЖЭЭНД 5 ХЭЭРИЙН ТҮЙМРИЙГ УНТРААХААР АЖИЛЛАЖ БАЙНА 2026/10/23
Оюутолгойн ногдол ашгийг 2 их наядыг төсөл, арга хэмжээнд зарцуулах саналыг буцаан татлаа 2026/10/23
Сурагчид ирэх 7 хоногт хичээллээд амарна 2026/10/23
ЦАС ОРЖ, ЦАСАН ШУУРГА ШУУРНА 2026/10/23
Их зохиолч Д.Нацагдорж, монголч эрдэмтэн Э.Хэниш нарын дурсгалыг алдаршууллаа 2026/10/23
ҮЙЛ ЯВДАЛ: “Монгол Улс ба НҮБ” сэдэвт хэлэлцүүлэг болно 2026/10/23
Х.Нямбаатар: Учрал хүү урдах ажлаа хийж гавихгүй юм, харин намайг намнах ажилдаа гарамгай юм 2026/10/22
ХҮН БҮР ШУДАРГА ШҮҮХЭЭР ШҮҮЛГЭХ ЭРХИЙГ ХАНГАХАД ХУУЛЬ ЗҮЙН ТУСЛАЛЦААНЫ ТӨВ ЧУХАЛ ҮҮРЭГТЭЙ 2026/10/22